Blog

otizm c╠ževresel etkenler

Çevresel Etkenler Otizme Neden Olur Mu?

├çocuklarda, 0-3 ya┼č aras─▒nda ortaya ├ž─▒kan geli┼čimsel bir bozukluk olan otizme tam olarak neyin yol a├žt─▒─č─▒ hen├╝z bilinmiyor. Genel kan─▒ ise, otizmin genetik bir rahats─▒zl─▒k oldu─ču. Ancak ├ževresel etkenlerin de otizme neden olup olmad─▒─č─▒ konusunda ara┼čt─▒rmalar devam ediyor. Bu ara┼čt─▒rmalar sonucunda ise baz─▒ bulgulara ula┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz.

Otizm ve genetik aras─▒ndaki ili┼čki

Otizmin veya ileti┼čim bozukluklar─▒n─▒n ayn─▒ aile i├žerisinde farkl─▒ ki┼čilerde g├Âr├╝lmesi, otizmin genetik bir ba─čdan ileri gelip gelmedi─či sorusunu akla getirir. T─▒bbi Ara┼čt─▒rma KonseyiÔÇÖnin 516 ikiz ├╝zerindeki ├žal─▒┼čmas─▒na g├Âre, otizm vakalar─▒, %74-98 oran─▒nda genetik yap─▒dan kaynaklanm─▒┼čt─▒r. Tek yumurta ikizlerinden birine otizm tan─▒s─▒ konuldu─čunda, di─čerine de tan─▒ konma olas─▒l─▒─č─▒, ├žift yumurta ikizlerine oranla daha fazlad─▒r. Bu durum, otizmin genetik ile ba─č─▒n─▒ destekler.

├ľte yandan, genetik yatk─▒nl─▒─č─▒n tek ba┼č─▒na otizm i├žin yeterli olmad─▒─č─▒n─▒ belirten ek g├Âr├╝┼čler mevcut. Her ne kadar otizm, daha ├žok genetik nedenlere ba─čl─▒ kalsa da, do─čum ├Âncesi, do─čum ve do─čum sonras─▒ ya┼čanan baz─▒ ├ževresel etkenlerin beyin kimyas─▒nda de─či┼čikliklere sebep olabilece─čine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar var. Sonu├žta, tek yumurta ikizlerinde, her iki karde┼čte de otizm g├Âr├╝lmemesi, otizmin salt genetik kaynakl─▒ olmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelebilir. Buradan hareketle, otizmin genetik alt yap─▒s─▒n─▒n, bir tek gen ile de─čil birden fazla genin etkile┼čimi sonucu ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ sonucuna varabiliriz.

Genler, ana rahmindeki ├žocu─čun beyin yap─▒s─▒n─▒ belirler. Genlerdeki yap─▒sal bozukluklar ku┼čaklar ├Âncesinden gelebilece─či gibi, ├žo─ču ara┼čt─▒rmac─▒ya g├Âre, ya┼čanan bir tak─▒m ├ževresel durumlar da otizme zemin haz─▒rlar.

Otizme neden olabilecek ├ževresel etkenler nelerdir?

Bilim d├╝nyas─▒nda ÔÇť├ževreselÔÇŁ terimini, bir genin DNAÔÇÖs─▒ndaki de─či┼čiklikler d─▒┼č─▒nda meydana gelen etkenler ┼čeklinde tan─▒ml─▒yoruz. Bu tan─▒m─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak, otizme neden olabilecek ├ževresel fakt├Ârler aras─▒nda:

  • Radyasyona maruz kalma,
  • Viral enfeksiyonlar,
  • Metabolik dengesizlikler,
  • Daha az Omega 3 t├╝ketimi,
  • G─▒dalarda, kimyasal ila├ž kullan─▒m─▒n─▒n artmas─▒,
  • Gere─činden fazla antibiyotik kullan─▒m─▒,
  • Gebelik s─▒ras─▒nda kullan─▒lan talidomid ve benzeri ila├ž kullan─▒m─▒ yer al─▒r.

Di─čer yandan, bu etkenlerin hi├ž birinin, tek ba┼č─▒na otizme neden oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmemektedir.

Son olarak, eski inan─▒┼člar─▒n aksine, erken ├žocukluk d├Âneminde ya┼čanan olumsuz ebeveyn ili┼čkilerinin, sosyo-ekonomik ko┼čullar─▒n, otizm ├╝zerinde etkisi olmad─▒─č─▒; otizmin, her ─▒rktan, co─črafyadan ve k├╝lt├╝rden gelen ├žocukta benzer d├╝zeyde g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ortaya konmu┼čtur.

Bu yaz─▒y─▒ payla┼č─▒n

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir